Różnica między czosnkiem kupionym w markecie a wyhodowanym na własnej działce jest ogromna i dotyczy zarówno smaku, zdrowotności, jak i sposobu uprawy. Ponieważ ponad 80% czosnku w dużych sklepach pochodzi z masowego importu, wyhodowane przez siebie warzywo zdecydowanie z nim wygrywa.
Czosnek ozimy ARKUS / fot. PlantiCo
Kiedy sadzić czosnek ozimy?
Kluczem do sukcesu jest odpowiedni termin. Czosnek ozimy należy posadzić na tyle wcześnie, aby przed nadejściem mrozów zdążył się ukorzenić, ale nie wypuścił zielonych liści. Optymalny termin to druga połowa października do nawet połowy listopada (ciepła jesień). Z uwagi na bardzo różną aurę w poszczególnych latach, dobrze jest trzymać się zasady – ok. 4–6 tygodni przed planowanymi stałymi przymrozkami. Optymalna rozstawa międzyrzędzi to 20-30cm. W rzędach umieszczaj ząbki co 6-10 cm w zależności od odmiany i wielkości ząbków. W przypadku czosnku ozimego optymalna głębokość sadzenia ząbków to 6-8cm. Nie można sadzić ich zbyt płytko, żeby podczas osadzania się gleby nie zostały odsłonięte. Czosnek rośnie dość specyficznie, bowiem w pierwszej kolejności dobrze rozwija system korzeniowy a dopiero potem (na wiosnę) - część nadziemną. Nie można zatem sadzić ząbków zbyt płytko, bo rodzi to niebezpieczeństwo wymarznięcia. Do złego przezimowania przyczynia się również zwięzła gleba W przypadku, gdy rozwijające się korzenie napotkają silny opór – np. zbitą lub gliniastą glebę – wówczas ząbki zostają „wypychane” w górę - nierzadko aż na powierzchnię gleby.
Wymagania uprawowe czosnku:
stanowisko: czosnek lubi stanowisko słoneczne i ma duże wymagania glebowe. Do jego uprawy najbardziej nadają się gleby żyzne, próchnicze, przepuszczalne i umiarkowanie wilgotne. Nie należy wysadzać go na glebach zbyt ciężkich, zwięzłych czy gliniastych. Nie wskazane są też czarnoziemy, gdyż dochodzi do zabrudzenia łusek czosnku – wówczas główki gorzej się przechowują.
pH gleby: najlepiej obojętne (około 6,5–7,0).
zmianowanie: nie można go sadzić rok po roku na tym samym stanowisku ani po innych cebulowych, a także po burakach, ziemniakach, korzeniowych i kapustnych.
przedplon: najlepszym przedplonem są rośliny strączkowe (fasola, bób), dyniowate (ogórek, dynia) oraz psiankowate (pomidor, bakłażan, papryka)
nawożenie: czosnek dobrze reaguje na nawożenie organiczne. Na glebach żyznych można go uprawiać w drugim roku po oborniku, na słabszych już w pierwszym. Przy uprawie czosnku ozimego, obornik daje się pod przedplon. Można go zastąpić dobrym kompostem w dawce 10-15 l/m2. Czosnek dobrze reaguje również na nawożenie mineralne – zwłaszcza dolistne.
Czosnek ozimy ORNAK / fot. PlantiCo
Najczęstsze błędy, jakie popełniają ogrodnicy podczas sadzenia czosnku:
Choć czosnek uchodzi za warzywo proste w uprawie, należy pamiętać o kilku zasadach. Przestrzeganie ich uchroni Cię przed niemiłymi niespodziankami, takimi jak np. słabe wschody czy zbyt małe lub zainfekowane główki czosnku. A oto najważniejsze z tych zasad:
sadzenie czosnku z niewiadomego źródła lub kupionego w zwykłym markecie To jeden z najpowszechniejszych błędów. Czosnek spożywczy ze sklepu czy marketu często pochodzi z innych stref klimatycznych, dlatego często poddawany jest zabiegom zapobiegającym kiełkowaniu w czasie transportu. Dodatkowo nie jest przystosowany do polskich warunków atmosferycznych - zwłaszcza mrozów a także niesie ze sobą ryzyko przenoszenia chorób. Do sadzenia wybieraj wyłącznie kwalifikowany materiał siewny z pewnego źródła – najlepiej od hodowcy i sprawdzonego producenta. Masz wtedy pewność, że taki materiał przechodzi bardzo wnikliwe i rygorystyczne kontrole sanitarne, wykonywane przez uprawnionych do tego specjalistów i posiada wymagane certyfikaty i paszport.
Nieodpowiedni termin sadzenia W przypadku czosnku ozimego pośpiech jest złym doradcą. Sadzenie we wrześniu, gdy gleba jest jeszcze bardzo ciepła, sprawia, że roślina zbyt szybko wypuszcza zielone liście, które zimą po prostu zmarzną. Z kolei sadzenie zbyt późne (pod koniec listopada) nie da ząbkom czasu na prawidłowe zakorzenienie się przed nadejściem mrozów.
sadzenie ząbków „do góry nogami” Każdy ząbek musi być umieszczony w ziemi piętką (płaską częścią) do dołu, a zaostrzonym czubkiem do góry. Posadzenie go odwrotnie zmusi młodą roślinę do wykonania ogromnego wysiłku – pęd będzie musiał zawrócić pod ziemią, by przebić się do słońca. Czosnek wzejdzie wówczas znacznie później, będzie osłabiony i wyda gorszy plon.
sadzenie czosnku na „świeży obornik” Czosnek nie cierpi świeżego obornika. Zastosowanie go bezpośrednio przed sadzeniem doprowadzi do porażenia roślin chorobami grzybowymi, a zamiast pięknych główek - czosnek wyprodukuje jedynie masę zielonych liści.
niezachowanie płodozmianu
Sadzenie czosnku rok po roku w tym samym miejscu lub na grządce, gdzie wcześniej rósł por, cebula czy szczypiorek, wiąże się z niebezpieczeństwem porażenia przez niszczyka zjadliwego oraz choroby grzybowe, które potrafią przetrwać w ziemi przez lata.
zbyt gęste lub zbyt głębokie sadzenie
rozdzielanie główek na ząbki z dużym wyprzedzeniem przed sadzeniem Główki czosnku należy łuskać na pojedyncze ząbki tuż przed włożeniem ich do gruntu.
ARKUS
Czosnek ozimy ARKUS / fot. PlantiCo
• Średnio wczesna odmiana
• Dojrzewa około 7 dni później niż odmiana Harnaś
• Odmiana o długiej przydatności do spożycia
• Plon ogólny wysoki
• Polecana do bezpośredniego spożycia
• Polecana dla przemysłu farmaceutycznego
ORNAK
• Średnio późna odmiana
• Odmiana o dużej masie ząbków i największych główkach
• Plon ogólny wysoki
• Długa przydatność do spożycia
• Polecana do bezpośredniego spożycia (bez palącego smaku)
• Polecana dla przemysłu farmaceutycznego
HARNAŚ
Czosnek ozimy HARNAŚ / fot. PlantiCo
• Odmiana wczesna
• Odmiana o największej ilości ząbków
• Łuska ściśle przylegająca do ząbków
• Plon ogólny wysoki
• Polecana do bezpośredniego spożycia
• Polecana do przemysłu przetwórczego i farmaceutycznego
PODSUMOWANIE:
Sukces w uprawie czosnku zależy od kilku kluczowych momentów. Stosując się do powyższych, sprawdzonych wskazówek ogrodniczych, z łatwością zapewnisz sobie i swojej rodzinie naturalny antybiotyk prosto z własnej grządki. Własny czosnek to nie tylko gwarancja wyjątkowego smaku i aromatu w kuchni, ale też pewność, że jesz to, co naturalne i zdrowe – bez chemii.
