Ogórek gruntowy to jedno z najpopularniejszych warzyw uprawianych w przydomowych ogródkach i na działkach. Idealny do sałatek i bezpośredniej konsumpcji, ale też niezastąpiony w przetworach – w formie kiszonej, konserwowej lub jako ogórek małosolny.
Wymagania uprawowe
Stanowisko
Aby umożliwić prawidłowy rozwój delikatnego systemu korzeniowego i zapewnić odpowiednie warunki cieplne, gleba pod uprawę ogórka nie powinna być ciężka ani zlewna. Najlepiej sprawdzają się gleby lżejsze, dobrze zdrenowane, zasobne w próchnicę, o pH 6,0–6,8. Znaczenie ma także kolor gleby – ciemna nagrzewa się szybciej, co w przypadku ogórka jest dużą zaletą. Podłoże powinno dobrze zatrzymywać wodę i składniki pokarmowe. Bezpośrednio przed siewem gleba powinna być starannie uprawiona: bez grud, wolna od chwastów i odpowiednio zasobna, bowiem ogórek z powodu płytkiego systemu korzeniowego i sporej masy zielonej ma duże potrzeby pokarmowe. Ważne jest zasilanie gleby azotem, fosforem i potasem oraz magnezem i wapniem. Rośliny w początkowym okresie wzrostu wymagają zdecydowanie większej ilości azotu i fosforu, natomiast od momentu kwitnienia – potasu.
Przedplon
Ogórki najlepiej rosną na stanowiskach, gdzie w poprzednim sezonie uprawiano rośliny, które nie są spokrewnione z dyniowatymi i nie przenoszą podobnych chorób. Dobrym przedplonem są:
- warzywa korzeniowe (np. marchew, burak),
- cebula i czosnek,
- rośliny strączkowe (np. groch, fasola),
- wczesne warzywa liściowe (sałata, szpinak).
Złym przedplonem dla ogórków są inne dyniowate (cukinia, dynia, kabaczek), ponieważ w tych przypadkach zwiększa się ryzyko chorób glebowych i osłabienia plonu. W praktyce, na to samo miejsce można wracać z ogórkami dopiero po 3–4 latach.
Sąsiedztwo
Ogórki dobrze reagują na towarzystwo niektórych roślin, które mogą wspierać ich wzrost lub ograniczać szkodniki:
- koper – klasyczny towarzysz, korzystnie wpływa na smak i wzrost,
- cebula i czosnek – działają ograniczająco na niektóre choroby i szkodniki,
- fasola i groch – poprawiają strukturę gleby i dostarczają azotu,
- kukurydza – może stanowić naturalną podporę i osłonę przed wiatrem.
Z kolei niekorzystne sąsiedztwo to:
- ziemniaki (większe ryzyko chorób),
- pomidory (konkurencja i odmienne wymagania),
- zioła o bardzo intensywnym zapachu (mogą hamować wzrost ogórków).
Dobrze zaplanowane zmianowanie i sąsiedztwo to prosty sposób na zdrowsze rośliny i lepsze plony – często bez potrzeby sięgania po dodatkową ochronę chemiczną.
Temperatura
Jednym z czynników wpływających na uprawę dyniowatych jest temperatura. Choć w uprawie gruntowej ogórka nie mamy na nią większego wpływu, warto pamiętać, że optimum dla wzrostu ogórka w czasie wegetacji mieści się w granicach 20–25°C. Minimalna temperatura kiełkowania nasion w glebie wynosi około 13–15°C. Przy 15°C wschody mogą trwać 9–16 dni, przy 21°C – 5–6 dni, a w temperaturze optymalnej dla kiełkowania, czyli około 28°C, już tylko 3 dni. Ogórek jest więc rośliną ciepłolubną, a zarazem bardzo wrażliwą na chłody i całkowicie nieodporną nawet na niewielkie przymrozki. Siew do gruntu rozpoczynamy, gdy minie niebezpieczeństwo przymrozków, a ziemia jest dostatecznie nagrzana – zwykle po „Zimnej Zośce”. Dla pewności grządki można przykryć np. folią perforowaną lub włókniną. Można też uprawiać ogórka na czarnej folii, która przyspiesza nagrzewanie gleby, utrzymuje wyższą temperaturę podłoża i ogranicza parowanie wody oraz hamuje wzrost chwastów.
Uprawa ogórka na czarnej folii
Wymagania wodne
Wymagania wodne ogórka gruntowego z uwagi na płytki system korzeniowy, szybki wzrost i dużą powierzchnię liści są bardzo wysokie. Zapotrzebowanie na wodę w czasie całej wegetacji określa się na poziomie około 500 l/m². Rośliny powinny być podlewane systematycznie i umiarkowanie w godzinach porannych lub wieczornych. Każde dłuższe przerwy w podlewaniu pociągają za sobą niebezpieczeństwo zrzucania zawiązków przez roślinę. Podobnie dzieje się, gdy rośliny podlewamy zbyt zimną wodą lub nadmiernie. Starajmy się nie moczyć liści, żeby nie narazić ich na poparzenie w trakcie dużej operacji promieni słonecznych – wówczas na liściach pojawiają się nekrozy. Dla zatrzymania wilgoci w glebie, po wschodach, można rośliny ściółkować np. słomą lub skoszoną trawą. Ściółka ograniczy również chwasty i ochroni owoce przed brudzeniem.
Zbiór
Ogórki należy zbierać często i systematycznie, ponieważ szybko rosną i tracą na jakości. Dodatkowo systematyczny zbiór stymuluje wiązanie nowych owoców i zwiększa plon.
---------
Odmiany ogórka różnią się między sobą wieloma cechami, m. innymi: wczesnością, wielkością, kolorem i kształtem owoców, wielkością i rozmieszczeniem brodawek, sposobem zapylania, odpornością na choroby oraz przeznaczeniem. Skupimy się na trzech spośród wymienionych: wczesności, zdrowotności i przeznaczeniu owoców.
- WCZESNOŚĆ
Wczesność ogórków gruntowych to jedna z kluczowych cech, którą warto uwzględnić przy wyborze odmiany – ma ona bezpośredni wpływ na przeznaczenie plonów i sposób ich wykorzystania w kuchni.
Odmiany wczesne, które szybko wchodzą w owocowanie, są idealne dla tych, którzy chcą jak najszybciej cieszyć się świeżymi ogórkami. Dają pierwsze zbiory już na początku sezonu, dlatego najczęściej wykorzystuje się je do bezpośredniego spożycia oraz na ogórki małosolne. Oczywiście z powodzeniem można je przeznaczyć do konserwowania i kiszenia. Przedstawiamy kilka wczesnych odmian, które cechuje wysoki plon i brak tendencji do przerastania na grubość:
- Odmiany bardzo wczesne:
HORIZON F1, LIBERTY F1, SANDER F1, STARTER F1, ŚREMIANIN F1, ŚREMSKI F1,
- Odmiany wczesne:
ASPRE F1 – NOWOŚĆ, AVATAR F1, EDMAR F1, HUGON F1, KRAKUS F1 – NOWOŚĆ, LOKUS F1, MAGNETAR F1, MAKSIMUS F1
Z kolei odmiany średnio wczesne i późniejsze zazwyczaj przeznaczane są do przetwórstwa, zwłaszcza długiego kiszenia. Często charakteryzują się też większą odpornością na choroby i zmienne warunki pogodowe, co ma znaczenie w drugiej części sezonu. Wśród znanych i polecanych odmian należą:
- Odmiany średnio wczesne:
ANDRUS F1, ANULKA F1, BORUS F1, GWIDON F1, JULIAN F1, KRAK F1, REJENT F1, REMIZ F1, SOPLIA F1, TYMON F1, TYTUS F1 oraz nowe odmiany: JORAN F1 i PERAMITO F1.
Dobierając odmiany o różnej wczesności, działkowiec może zapewnić sobie ciągłość zbiorów – od pierwszych świeżych ogórków aż po surowiec idealny do przetworów.
- ODPORNOŚĆ NA CHOROBY
Uprawa ogórka często bywa wyzwaniem – zwłaszcza ze względu na podatność roślin na choroby. Mączniak rzekomy, choroby grzybowe czy bakteryjne potrafią w krótkim czasie zniszczyć nawet dobrze zapowiadającą się uprawę. Dlatego coraz większe znaczenie ma nie tylko właściwa pielęgnacja, ale przede wszystkim dobór odmian o podwyższonej odporności.
W gąszczu odmian, jakie proponuje rynek nasienny, musimy odnaleźć te, które wyróżniają się wysoką zdrowotnością. Prócz własnych doświadczeń, pomocne są tu zarówno rekomendacje firm nasiennych, jak i wyniki niezależnych badań prowadzonych m.in. przez COBORU oraz Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, gdzie ocenie podlegają między innymi: wielkość i jakość plonu, najważniejsze cechy użytkowe oraz podatność odmian na choroby. Przedstawiamy kilka odmian o wyjątkowej zdrowotności:
- STARTER F1
Bardzo wczesna i wyjątkowo plenna odmiana. Do jej najważniejszych zalet należy duża zdrowotność oraz całkowity brak goryczy w owocach. Ogórek zachowuje bardzo dobry smak niezależnie od temperatury czy przejściowych niedoborów wody. Warto podkreślić, że w warunkach stresu termicznego i wodnego ogórki często produkują więcej kukurbitacyny, zwłaszcza przy ogonku, co odpowiada za gorzki smak. W przypadku tej odmiany problem ten nie występuje. Na uwagę zasługuje również jasnozielona skórka oraz brak tendencji do przerastania owoców. Starter F1 to bardzo dobra propozycja zarówno do kiszenia i konserwowania, jak i do spożycia na świeżo, np. w sałatkach. W latach 2021–2023 w Instytucie Ogrodnictwa prowadzono badania siedmiu odmian ogórka pod kątem przydatności do upraw ekologicznych. Odmianą o najwyższej zdrowotności, przydatną do tego typu uprawy, okazał się Starter F1. Oprócz wyników potwierdzonych badaniami, odmiana ta zbiera bardzo dobre opinie zarówno wśród działkowców, jak i profesjonalnych producentów. Za wyjątkowe cechy Starter F1został wyróżniony Złotym Medalem targów GARDENIA oraz tytułem LIDER TRENDÓW 2025.
- BOND F1 – NOWOŚĆ
Odmiana o bardzo wysokiej tolerancji na mączniaka rzekomego, pozbawiona goryczy. Owoce są bardzo smaczne, kształtne, bez tendencji do przerastania na grubość - stosunek dł./szer. wynosi 3,1 : 1. Barwa skórki jest zielona, brodawka gruba, średniej wielkości, dość rzadka. Wyróżnia się wysokim plonem, dobrą strukturą plonu oraz dobrymi parametrami w procesie zakiszania. Zastosowanie: kiszenie, konserwowanie, świeży rynek.
- LOKUS F1– NOWOŚĆ
Niezwykle odporny i kształtny. Odmiana bardzo wczesna, bez tendencji do przerastania na grubość - stosunek dł. do szer. Wynosi 3,1–3,2 : 1. Skórka zielona, brodawka średnia, wyraźna, rozmieszczona niemal na całej powierzchni owocu. Lokus F1 wyglądem przypomina odmiany partenokarpne ale w odróżnieniu od nich - bardzo dobrze się zakisza. Wyróżnia się bardzo wysoką tolerancją na mączniaka rzekomego oraz znakomitym kształtem i strukturą plonu. Zastosowanie: kwaszenie i konserwowanie.
- PERAMITO F1 – NOWOŚĆ (wpisany do Rejestru w 2026)
Odmiana późna, bardzo plenna, bez tendencji do zniekształceń. Skórka jasnozielona, równomiernie wybarwiona, pokryta dużymi, wypukłymi, niezbyt gęsto rozłożonymi brodawkami. Stosunek długości do szerokości 3,2 : 1. Odmiana wysoce tolerancyjna na mączniaka rzekomego. Zastosowanie: szczególnie do kwaszenia, również konserwowania.
- JULIAN F1
Odmiana średnio późna, która z powodu wysokiej zdrowotności wiernie plonuje do późnego lata. Owoc jasnozielony, kształtny, bez tendencji do tworzenia komór nasiennych. Brodawki duże, średnio liczne. Odmiana bardzo wysoce tolerancyjna na mączniaka rzekomego. Polecana do kwaszenia i konserwowania.
- REMIZ F1
Odmiana średnio wczesna, bardzo plenna. Owoce są smukłe, jasnozielone, bez tendencji do zniekształceń. Brodawki średniej wielkości, liczne. Stosunek długości do szerokości wynosi 3,2 : 1. Odmiana wykazuje bardzo wysoką tolerancję wobec mącznika rzekomego. Polecany do konserwowania i kiszenia.
- PRZEZNACZENIE
Nie bez znaczenia jest też różnorodność odmian pod kątem ich przeznaczenia. Aby dopasować uprawę do własnych potrzeb kulinarnych, wybieramy albo odmiany sałatkowe albo te przeznaczone do kwaszenia i konserwowania.
Odmiany sałatkowe przeznaczone są głównie do spożycia na świeżo. Mają delikatną skórkę, soczysty miąższ i łagodny smak, dzięki czemu wykorzystywane są do sałatek, kanapek czy jako lekka przekąska. Najlepiej zbierać je na bieżąco, gdy są jeszcze młode i jędrne. Wśród polecanych odmian sałatkowych do uprawy w gruncie i pod osłonami znajdują się: GRACIUS GŁADKI F1 oraz PIKO F1, a także odmiany partenokarpne – LAZURYT F1, BURSZTYN F1 i BRILANT F1, które prócz sałatek dobrze sprawdzają się jako ogórki małosolne i konserwowe.
Odmiany przeznaczone do kiszenia to z kolei klasyka polskich działek. Charakteryzują się zwartą strukturą, odpowiednią wielkością i dobrą jakością miąższu, dzięki czemu idealnie nadają się do kiszenia oraz przygotowywania ogórków małosolnych. Zachowują chrupkość i smak nawet po długim kiszeniu. Owoce przeznaczone do kiszenia nie powinny mieć tendencji do wytwarzania dużych i pustych komór nasiennych. Bardzo dobre opinie od działkowców i producentów zbierają odmiany: ŚREMSKI F1, ŚREMIANIN F1, SOPLICA F1, POLAN F1, HORIZON F1, LIBERTY F1, LOKUS F1, BOND F1, BORUS F1, CEZAR F1, FRYKAS F1, a od wielbicieli korniszonów: ANULKA F1, GWIDON F1, TYTUS F1 oraz RUFUS F1.
Własne ogórki z gruntu mają smak, którego trudno szukać w sklepie – są chrupiące, aromatyczne i zależnie od przeznaczenia dobrze sprawdzają się zarówno w świeżych sałatkach jak i przetworach. Polskie odmiany, o wysokiej zdrowotności, dopasowane do rodzimych warunków i naszych potrzeb kulinarnych w połączeniu z prawidłową uprawą – stanowią klucz do satysfakcji z uprawy ogórka w naszych ogrodach.
POLECANE:
